Жаңа замандағы цифрлық білім берудегі жасанды интеллектің (ЖИ) рөлі — ағылшын тілі пәнін оқытудың тиімділігін арттырып, оқу үдерісін жекелендіріп, мұғалім мен оқушы арасындағы қарым‑қатынасты трансформациялайтын маңызды фактор. Қазіргі білім беру жүйесі заман талабына сай икемделуі үшін ЖИ негізіндегі құралдар мен тәсілдерді енгізу қажеттілігі артып келеді. Осы мақалада ағылшын тілі сабағында ЖИ пайдаланудың негізгі аспектілері, артықшылықтары және ескеру қажет мәселелер қарастырылады.
Біріншіден, ЖИ оқуды жекелендіру қабілетін береді. Адаптивті оқу платформалары әр оқушының білім деңгейін, жылдамдығын және әлсіз тұстарын есепке ала отырып жеке оқу маршруттарын ұсынады. Мысалы, грамматика немесе лексикада қиындықтары бар оқушыларға кешенді тапсырмалар емес, мақсатты жаттығулар беріледі, ал алдыңғы деңгейде оқитындарға күрделірек мәтіндер мен жазбаша тапсырмалар тағайындалады. Бұл оқушылардың мотивациясын арттырып, әрбір тұлғаның оқу нәтижесін жақсартуға мүмкіндік жасайды.
Екіншіден, ЖИ — тілдік дағдыларды дамытуда қуатты құрал. Дауысты тану және синтез жүйелері (speech recognition, TTS) арқылы оқушылар айтылымды жаттықтыра алады, моменталды түзетулер алып, интонация мен екпінге назар аудара алады. Сондай‑ақ тілдік чат‑боттар мен виртуалды репетиторлар оқу кезінде сұрақтарға жауап беріп, тілді қолдану практикасын қамтамасыз етеді. Мұндай агенттермен диалог арқылы оқушылар шынайы коммуникативтік контекстте сөйлеуді жаттықтырады.
Үшіншіден, бағалау және кері байланыс үдерісін автоматтандыру. ЖИ тілдік тапсырмаларды — жазбаша жұмыстарды, емтихандарды, тілдік жаттығуларды жылдам және біркелкі бағалай алады. Бұл мұғалімнің уақытын үнемдейді және оқушыларға тез әрі нақты кері байланыс ұсынады. Алайда автоматтандырылған бағалаудың шектеулері бар — шығармашылық пен талдауды талап ететін тапсырмаларда адам сарапшылығы қажет.
Төртіншіден, контентті құру мен дайындауды жеңілдету. ЖИ‑ның көмегімен оқулық мәтіндері, жаттығулар, тесттер және мультимедиалық материалдар жедел дайындалады. Сонымен қатар, мәдениетаралық және контекстік ерекшеліктерін ескере отырып, түрлі деңгейге арналған материалдар жасауға болады
Дегенмен, ЖИ енгізу кезінде қауіпсіздік, дербестік пен этика мәселелерін ескеру қажет. Оқушылардың жеке мәліметтерін қорғау, алгоритмдік алалаушылықты болдырмау және мұғалімнің ықпалын азайтпау маңызды. ЖИ‑ны толықтай ауыстыру қаупі жоқ — оның миссиясы мұғалімді толықтырып, әкімшілік және репетиторлық жұмыстарды жеңілдету. Пайдалы интеграция үшін бірнеше ұсыныс бар: мұғалімдерге ЖИ құралдарын қолдануға оқыту жүргізу, мектептің инфрақұрылымын нығайту, деректерді қорғау бойынша айқын ережелер қабылдау және оқыту үрдісінде ЖИ‑ның рөлін үнемі мониторингтеп отыру. Сондай‑ақ оқушыларға цифрлық сауаттылық пен этиканы үйрету ЖИ‑ны жауапты қолдануға септігін тигізеді.
Жасанды интеллектті ағылшын тілін оқытуда қолдану белгілі бір қиындықтарды да туындатады. Ең алдымен, цифрлық теңсіздік мәселесі өзекті болып отыр. Барлық білім алушылардың бірдей технологиялық мүмкіндіктерге қол жеткізе алмауы оқу сапасына әсер етуі мүмкін. Сонымен қатар, деректердің қауіпсіздігі мен академиялық адалдықты сақтау мәселелері де ерекше назарды талап етеді.
Қорытындылай келе, жасанды интеллект ағылшын тілі пәніндегі цифрлық білім беруді байытып, оқу үрдісін тиімді әрі жекелендірілген етеді. Дұрыс және әдебилікпен қолданылған жағдайда ЖИ мұғалім мен оқушы үшін қуатты серіктеске айналып, білім сапасын жаңа деңгейге шығарады.
Серікбай Мерей Биболқызы,
Шардара ауданының білім бөлімінің шетел тілі пәнінің әдіскері.
