Қазіргі қоғамда білім беру жүйесі түбегейлі өзгерістер кезеңін бастан өткеруде. Ақпараттық технологиялардың жедел дамуы, цифрлық ортаға бейім ұрпақтың қалыптасуы білім берудің мазмұны мен формасына жаңа талаптар қойып отыр. Әсіресе қосымша білім беру саласында цифрлық технологияларды тиімді қолдану – оқушылардың қызығушылығын арттырып, олардың шығармашылық және зияткерлік әлеуетін дамытудағы маңызды құралға айналды.
Қосымша білім беру – баланың жеке қабілетін ашуға, қызығушылығын тереңдетуге, кәсіби бағдарын айқындауға мүмкіндік беретін ерекше орта. Дәстүрлі әдістермен қатар цифрлық технологияларды енгізу бұл саланың мүмкіндігін еселей түседі. Себебі цифрлық құралдар оқушыға еркіндік береді, өз бетімен ізденуге, тәжірибе жасауға, нәтижесін бірден көруге жағдай жасайды.
Бүгінгі таңда цифрлық технологиялар қосымша білім беруде әртүрлі бағытта тиімді қолданылуда. Онлайн платформалар, интерактивті бағдарламалар, білім беру қосымшалары, виртуалды зертханалар мен симуляторлар оқыту процесін жандандырып, мазмұнын байытады. Мұндай құралдар әсіресе информатика, робототехника, бағдарламалау, дизайн, медиа салаларында ерекше нәтиже көрсетіп отыр.
Цифрлық технологияларды тиімді қолданудың басты жолдарының бірі – оқушыға бағытталған оқыту моделін қалыптастыру. Әр оқушының қабілеті, қызығушылығы мен қарқыны әртүрлі екенін ескерсек, цифрлық платформалар арқылы жеке оқу траекториясын құруға болады. Бұл оқушының өз мүмкіндігін толық ашуына, өзіне сенімді болуына ықпал етеді. Қосымша білім беру педагогі осы процесте бағыт-бағдар беруші, кеңесші рөлін атқарады.
Сонымен қатар цифрлық технологиялар оқытудың қолжетімділігін арттырады. Қашықтан оқыту форматы арқылы ауылдық жерде немесе түрлі себептермен үйден шыға алмайтын балалар да қосымша білім алу мүмкіндігіне ие болады. Онлайн сабақтар, бейнесабақтар, цифрлық тапсырмалар білім алудағы тең мүмкіндікті қамтамасыз етеді. Бұл – заманауи білім берудің маңызды қағидаттарының бірі.
Цифрлық құралдарды қолданудың тағы бір тиімді жолы – жобалық және зерттеушілік жұмыстарды ұйымдастыру. Оқушылар цифрлық технологиялар көмегімен өз жобаларын әзірлеп, презентациялар жасап, бейнероликтер түсіріп, бағдарламалар немесе сайттар құра алады. Мұндай жұмыстар олардың шығармашылық ойлауын, командамен жұмыс істеу дағдыларын және жауапкершілігін арттырады. Сонымен қатар бұл дағдылар болашақта кез келген салада қажет болатын әмбебап құзыреттерге жатады.
Геймификация элементтерін енгізу де қосымша білім беруде цифрлық технологияларды тиімді қолданудың маңызды бағыты болып табылады. Ойын форматындағы тапсырмалар, онлайн викториналар, марапаттау жүйелері оқушылардың сабаққа деген қызығушылығын арттырып, белсенділігін күшейтеді. Ойын арқылы оқыту баланың табиғи қызығушылығына сүйеніп, білімді жеңіл әрі тиімді меңгеруге мүмкіндік береді.
Цифрлық технологиялар педагогтің кәсіби қызметін де жеңілдетеді. Сабақ жоспарлау, оқу материалдарын әзірлеу, оқушылардың жетістігін бақылау және талдау цифрлық құралдар арқылы жүйелі түрде жүзеге асады. Бұл педагогке уақытты үнемдеуге, шығармашылық ізденіске көбірек көңіл бөлуге мүмкіндік береді. Сонымен қатар цифрлық орта педагогтің үздіксіз кәсіби дамуына да жағдай жасайды.
Алайда цифрлық технологияларды тиімді қолдану үшін белгілі бір шарттар сақталуы тиіс. Ең алдымен педагогтің цифрлық құзыреттілігі жоғары болуы қажет. Технология – мақсат емес, құрал екенін түсіну маңызды. Әрбір цифрлық құрал оқу мақсатына сай, орынды және саналы түрде қолданылғанда ғана нәтиже береді. Сонымен қатар оқушылардың цифрлық қауіпсіздігі мен ақпараттық мәдениетіне де ерекше назар аудару қажет.
Қосымша білім беруде цифрлық технологияларды қолдану оқушыны болашақ мамандықтарға дайындаудың да тиімді жолы болып табылады. IT саласы, цифрлық дизайн, бағдарламалау, медиа технологиялар – қазіргі еңбек нарығында сұранысқа ие бағыттар. Осы салалармен ерте танысқан оқушы өз болашағын саналы түрде жоспарлай алады.
Қорытындылай келе, қосымша білім беруде цифрлық технологияларды тиімді қолдану – заман талабы. Ол оқыту сапасын арттырып қана қоймай, оқушының тұлғалық дамуына, шығармашылық әлеуетін ашуға, өмірлік дағдыларын қалыптастыруға ықпал етеді. Цифрлық мүмкіндіктерді дұрыс пайдалана білген педагог пен білім беру ұйымы ғана бәсекеге қабілетті, жан-жақты дамыған ұрпақ тәрбиелей алады. Бұл – болашаққа бағытталған сенімді қадам.
Тультаев Нурхан Альмаханович,
И.Панфилов атындағы №33 ЖББМ КММ информатика пәні бойынша қосымша білім беру педагогы.
Мақтаарал ауданы.
