Бұл құжат мектеп мәдениетін цифрландыруда директор мен информатика мұғалімінің арасындағы серіктестіктің маңыздылығын қарастырады. Онда цифрлық трансформацияның қажеттілігі, серіктестіктің артықшылықтары, міндеттері мен стратегиялары, сондай-ақ ықтимал қиындықтар мен оларды шешу жолдары талқыланады. Бұл құжат мектеп басшылығы мен педагогтарға цифрлық дәуірдегі білім беруді жетілдіру үшін тиімді серіктестік құруға көмектеседі.
Қазіргі білім беру жүйесі цифрлық трансформация кезеңін бастан өткеруде. Бұл үдеріс тек техникалық жаңару емес, мектеп мәдениетінің, басқару стилінің және педагогикалық ойлаудың өзгеруі болып табылады.
Осы тұрғыда мектеп директоры мен информатика мұғалімінің стратегиялық серіктестігі – цифрландырудың табысты жүзеге асуының негізгі факторы.
Қазіргі таңда технологияның қарқынды дамуы білім беру саласына да өз әсерін тигізуде. Мектептер цифрлық трансформацияға бейімделуі керек, бұл оқу процесін жақсартуға, оқушылардың цифрлық сауаттылығын арттыруға және мектеп мәдениетін жаңартуға мүмкіндік береді. Бұл үдерісте директор мен информатика мұғалімінің серіктестігі маңызды рөл атқарады.
1. Қазіргі мектептегі өзекті мәселелер:
Цифрландыруды енгізу барысында мектептерде келесі өзекті мәселелер анықталуда:
- цифрлық құралдарды формалды қолдану (мазмұнсыз цифрландыру);
- мұғалімдердің AI мен цифрлық платформаларға дайындық деңгейінің әркелкілігі;
- басқаруда дерекке емес, интуицияға сүйену;
- цифрлық мәдениеттің бірізді қалыптаспау;
- директор мен пән мұғалімдерінің арасында рөлдік үйлесімнің болмауы.
Бұл мәселелерді шешу үшін жүйелі серіктестік пен нақты жоспарланған әрекет қажет.
2. Цифрлық трансформацияның қажеттілігі:
- Оқу процесін жақсарту: Цифрлық құралдар мен ресурстарды пайдалану оқушылардың қызығушылығын арттырады, материалды түсінуді жеңілдетеді және білім алуды қызықты етеді.
- Цифрлық сауаттылықты арттыру: Оқушылардың цифрлық сауаттылығын дамыту қазіргі заманғы жұмыс орындарында және қоғамда табысты болу үшін қажет.
- Мектеп мәдениетін жаңарту: Цифрлық технологиялар мектептің ашықтығын, ынтымақтастығын және инновациялық ортасын қалыптастыруға ықпал етеді.
- Тиімді басқару: Цифрлық құралдар мектепті басқаруды оңтайландырады, құжат айналымын жеңілдетеді және деректерге негізделген шешімдер қабылдауға мүмкіндік береді.
3. Директор мен информатика мұғалімінің серіктестігі –
3.1. Серіктестіктің жаңа рөлі
| Директор | Информатика мұғалімі |
| Цифрлық көшбасшы | Цифрлық ментор |
| Стратегиялық шешім қабылдаушы | Технологиялық кеңесші |
| AI фасилитаторы | |
| Мәдени өзгеріс агенті 3.2. Серіктестік моделі «Strategy + Technology + Pedagogy» → басқарушылық шешім → технологиялық құрал → педагогикалық нәтижеге бағытталу |
4. Қолданылатын әдіс-тәсілдер:
4.1 Басқарушылық-педагогикалық әдістер (кеңейтілген)
1) Design Thinking (Define – Ideate – Prototype)
Мектептегі цифрлық мәселені жүйелі шешу әдісі
Бұл әдіс мектеп мәдениетін цифрландыруда мәселені үстірт емес, нақты қажеттілікке негіздеп шешуге мүмкіндік береді.
Директор мен информатика мұғалімі бұл процесте бірлескен фасилитатор рөлін атқарады.
Define (Мәселені анықтау):
- мектептегі нақты цифрлық қиындықтар анықталады (мысалы: цифрлық журналды тиімсіз пайдалану, деректерді талдаудың болмауы);
- мұғалімдер мен оқушылардың қажеттілігі сауалнама, сұхбат, AI-талдау арқылы нақтыланады;
- мәселе «шынайы жағдай» негізінде тұжырымдалады.
Ideate (Идеялар генерациясы):
- мұғалімдер топпен жұмыс істеп, цифрлық шешімдер ұсынады;
- жасанды интеллект құралдары (ChatGPT, Copilot) идеяларды толықтыруға қолданылады;
- инновациялық, бірақ мектеп жағдайына бейімделген ұсыныстар іріктеледі.
Prototype (Прототип жасау):
- ұсынылған идеялар шағын пилоттық форматта іске асырылады;
- бір цифрлық сабақ, бір басқарушылық шешім немесе бір AI-құрал сынақтан өтеді;
- нәтижесі дерек арқылы бағаланады.
Нәтиже:
Мектепте реалистік, іске асатын цифрлық шешімдер қалыптасады.
2) SWOT + Digital Audit
Мектептің цифрлық әлеуетін басқарушылық талдау әдісі
Бұл әдіс директорға мектептің цифрлық даму деңгейін объективті бағалауға мүмкіндік береді.
SWOT талдау:
- Strengths – мектептің цифрлық артықшылықтары (интернет, кадр, тәжірибе);
- Weaknesses – әлсіз тұстар (дағдылардың жетіспеуі, мотивация);
- Opportunities – мүмкіндіктер (AI, платформалар, серіктестік);
- Threats – тәуекелдер (қарсылық, ресурстың шектеулігі).
Digital Audit элементтері:
- мұғалімдердің цифрлық және AI құзыреттілігі;
- басқаруда цифрлық құралдарды қолдану деңгейі;
- деректермен жұмыс мәдениеті.
Нәтиже:
Мектептің нақты цифрлық даму картасы жасалып, стратегиялық шешімдер дәлелді қабылданады.
3) Lesson Study + AI Analytics
Сабақ сапасын дерекке негізделген талдау әдісі
Бұл әдіс дәстүрлі Lesson Study-ді жасанды интеллектпен үйлестіреді.
Процесс:
- бір тақырып бойынша сабақ жоспарланады;
- оқушылардың нәтижелері AI арқылы сарапталады (қателер, үлгерім динамикасы);
- кері байланыс дерек негізінде беріледі.
AI Analytics мүмкіндіктері:
- оқушының оқу траекториясын анықтау;
- сабақтағы әлсіз тұстарды көру;
- мұғалімнің әдісін дәлелмен жетілдіру.
Нәтиже:
Сабақ сапасы субъективті пікірге емес, нақты дерекке сүйеніп жақсарады.
4) Mentoring & Coaching
Информатика мұғалімі арқылы педагогтерді кәсіби дамыту әдісі
Бұл әдісте информатика мұғалімі – цифрлық ментор,
ал директор – процесті қолдаушы көшбасшы рөлін атқарады.
Mentoring:
- цифрлық құралдарды меңгеру;
- AI-ды сабақта және жоспарлауда қолдану;
- жеке қолдау көрсету.
Coaching:
- мұғалімнің кәсіби сенімін арттыру;
- өз тәжірибесін цифрлық форматқа бейімдеу;
- рефлексия жүргізу.
Нәтиже:
Мұғалімдерде цифрлық қорқыныш жойылып, кәсіби сенімділік қалыптасады.
5. Қолдануға болатын интерактив әдістер (кеңейтілген)
1) «Цифрлық мектеп картасы» (топтық модельдеу)
Ұстаздар өз мектебінің:
- цифрлық басқару жүйесін;
- оқу процесін;
- AI қолдану аймақтарын визуалды картада көрсетеді.
Бұл әдіс мектептің бүгінгі және болашақ моделін салыстыруға мүмкіндік береді.
2) «AI – директордың көмекшісі» (кейс-талдау)
Ұстаздарға басқарушылық жағдай ұсынылады:
- жоспарлау,
- талдау,
- шешім қабылдау.
Олар AI құралын пайдаланып:
- бұйрық жобасын;
- аналитикалық есеп;
- даму жоспарын құрастырады.
Директордың уақытты тиімді басқару дағдысы қалыптасады.
3) «Антипаттернді өзгерту»
Дәстүрлі тәжірибені цифрлық форматқа айналдыру
Қатысушылар:
- мектептегі тиімсіз дәстүрді анықтайды;
- оны цифрлық, AI-негізделген модельге өзгертеді.
Мысалы:
- қағаз есеп → автоматты аналитика;
- формалды сабақ → жекелендірілген оқу.
Бұл әдіс ойлау мәдениетін жаңартуға бағытталған.
6. Жасанды интеллектті қолдану бағыттары (нақтыланған)
6.1 Басқаруда AI қолдану
- ChatGPT / Copilot – бұйрық, жоспар, аналитикалық есеп дайындау;
- AI-талдау құралдары – оқу жетістіктерін мониторингтеу;
- Сауалнама нәтижелерін автоматты талдау.
6.2 Оқу процесінде AI
- жекелендірілген тапсырмалар құрастыру;
- бағалау критерийлерін нақтылау;
- мұғалімнің уақытын үнемдеу;
- оқушының оқу траекториясын болжау.
7. Директор мен информатика мұғалімінің серіктестігінің артықшылықтары:
- Ортақ көзқарас: Директор мен информатика мұғалімі мектептің цифрлық дамуына қатысты ортақ көзқарас қалыптастырады.
- Білім мен тәжірибе алмасу: Информатика мұғалімі технологиялық білімімен бөліседі, ал директор мектептің қажеттіліктері мен стратегиялық мақсаттарын түсіндіреді.
- Тиімді жоспарлау: Бірлескен жоспарлау цифрлық трансформацияның тиімді стратегияларын әзірлеуге мүмкіндік береді.
- Ресурстарды тиімді пайдалану: Серіктестік қаржылық және адам ресурстарын тиімді пайдалануға ықпал етеді.
- Қолдау және мотивация: Директор мен информатика мұғалімі бір-бірін қолдайды және цифрлық трансформация процесінде басқа мұғалімдерді ынталандырады.
8. Директор мен информатика мұғалімінің міндеттері
Директордың міндеттері:
- Көшбасшылық: Директор цифрлық трансформация процесіне көшбасшылық етеді, стратегиялық бағытты анықтайды және ресурстарды бөледі.
- Қолдау: Директор мұғалімдерді цифрлық технологияларды пайдалануға қолдау көрсетеді және олардың кәсіби дамуына жағдай жасайды.
- Коммуникация: Директор цифрлық трансформацияның маңыздылығы туралы ақпаратты мұғалімдерге, оқушыларға және ата-аналарға жеткізеді.
- Бағалау: Директор цифрлық трансформацияның нәтижелерін бағалайды және қажетті түзетулер енгізеді.
Информатика мұғалімінің міндеттері:
- Технологиялық сараптама: Информатика мұғалімі цифрлық технологиялар туралы білімімен бөліседі және мұғалімдерге кеңес береді.
- Оқыту: Информатика мұғалімі мұғалімдерді цифрлық құралдарды пайдалануға үйретеді және олардың цифрлық сауаттылығын арттырады.
- Ресурстарды әзірлеу: Информатика мұғалімі цифрлық оқу ресурстарын әзірлейді және оларды оқу процесіне енгізеді.
- Техникалық қолдау: Информатика мұғалімі мектептің техникалық инфрақұрылымын қолдайды және ақауларды жояды.
9.Серіктестік стратегиялары
- Ортақ жоспарлау: Директор мен информатика мұғалімі бірлесіп мектептің цифрлық даму жоспарын әзірлейді.
- Үздіксіз кездесулер: Директор мен информатика мұғалімі тұрақты түрде кездесіп, цифрлық трансформацияның барысын талқылайды және мәселелерді шешеді.
- Кәсіби даму: Директор мен информатика мұғалімі мұғалімдердің цифрлық сауаттылығын арттыру үшін семинарлар, тренингтер және конференциялар ұйымдастырады.
- Ақпарат алмасу: Директор мен информатика мұғалімі цифрлық технологиялар туралы ақпаратты мұғалімдермен, оқушылармен және ата-аналармен бөліседі.
- Пилоттық жобалар: Директор мен информатика мұғалімі цифрлық технологияларды енгізудің тиімділігін бағалау үшін пилоттық жобалар жүргізеді.
10. Ықтимал қиындықтар және оларды шешу жолдары
- Қарсылық: Мұғалімдердің цифрлық технологияларды пайдалануға қарсылығын жеңу үшін оларға қолдау көрсету, оқыту және мотивация қажет.
- Ресурстардың жетіспеушілігі: Қаржылық және техникалық ресурстардың жетіспеушілігін шешу үшін демеушілерді іздеу, гранттарға қатысу және ресурстарды тиімді пайдалану қажет.
- Техникалық ақаулар: Техникалық ақауларды жою үшін техникалық қолдауды қамтамасыз ету және техникалық қызмет көрсетуді жақсарту қажет.
- Уақыттың жетіспеушілігі: Мұғалімдердің уақытының жетіспеушілігін шешу үшін оларға қосымша уақыт бөлу, оқу жүктемесін азайту және тиімді оқыту әдістерін қолдану қажет.
11. Күтілетін нәтижелер
- мектепте біртұтас цифрлық мәдениет қалыптасады;
- директордың дерекке негізделген басқаруы жүзеге асады;
- мұғалімдердің AI құзыреттілігі артады;
- оқу сапасы мен мектеп имиджі жақсарады.
12. Қорытынды
Мектеп мәдениетін цифрландыруда директор мен информатика мұғалімінің серіктестігі маңызды рөл атқарады. Бұл серіктестік оқу процесін жақсартуға, оқушылардың цифрлық сауаттылығын арттыруға және мектеп мәдениетін жаңартуға мүмкіндік береді. Директор мен информатика мұғалімі бірлесіп жұмыс істеу арқылы цифрлық трансформацияның тиімді стратегияларын әзірлей алады және мектептің цифрлық дамуына қол жеткізеді.
Мектеп мәдениетін цифрландыру – бұл технология емес, көшбасшылық пен серіктестіктің нәтижесі. Директор мен информатика мұғалімінің жоспарлы, жүйелі және жасанды интеллектке негізделген серіктестігі – заманауи мектептің табысты даму кепілі.
Жетебаева Гаухар Бердибековна,
Ю.Гагарин атындағы №3 жалпы білім беретін мектептің директоры.
