Домбыра үйірмесі – оқушылардың ұлттық мәдениетке, қазақ халқының бай рухани мұрасына деген қызығушылығын арттыруға бағытталған маңызды шығармашылық үйірмелердің бірі. Бұл үйірме жұмыстары жас ұрпақты ата-баба өнерін құрметтеуге, ұлттық құндылықтарды қастерлеуге және өнер арқылы тұлғалық дамуына ықпал етеді. Домбыра – қазақ халқының жаны, рухы мен тарихын бойына сіңірген қасиетті аспап. Сондықтан үйірме барысында оқушылар тек музыкалық білім алып қана қоймай, ұлттық тәрбие мен рухани байлықты да меңгереді.
Үйірме жұмыстары жүйелі жоспар негізінде жүргізіледі. Алдымен оқушылар домбыра аспабының шығу тарихымен, құрылымымен және оның қазақ мәдениетіндегі орнымен танысады. Домбыраның шанағы, мойны, пернелері, ішектері туралы мәлімет алып, аспапты күтіп ұстау ережелерін үйренеді. Бұл кезеңде оқушылардың домбыраға деген құрметі қалыптасады.
Сабақ барысында домбыраны дұрыс ұстау, отырғышта дұрыс отыру, қағыс түрлерін орындау, оң және сол қолдың саусақ қою тәсілдерін меңгеру басты назарда болады. Қарапайым жаттығулар мен гаммалар арқылы оқушылардың қол моторикасы, музыкалық есту қабілеті, ырғақты сезіну дағдылары дамиды. Біртіндеп орындау деңгейі күрделеніп, халық күйлері, термелер, халық әндері және балаларға арналған шығармалар үйретіледі.
Үйірме жұмыстарының маңызды бағыты – күй өнерімен терең танысу. Оқушылар Құрманғазы, Дәулеткерей, Тәттімбет, Дина сияқты ұлы күйші-композиторлардың өмірі мен шығармашылығы жайлы мағлұмат алады. Күйлердің шығу тарихын білу арқылы әр шығарманың мазмұнын сезініп, оны әсерлі жеткізуге үйренеді. Бұл оқушылардың эстетикалық талғамын қалыптастырып, ой-өрісін кеңейтеді.
Сонымен қатар үйірме барысында ансамбльде орындау дағдылары қалыптастырылады. Топпен күй орындау оқушыларды ұйымшылдыққа, бір-бірін тыңдай білуге, жауапкершілікке тәрбиелейді. Ансамбльдік жұмыс балалардың өзара қарым-қатынасын нығайтып, ұжымдық мәдениетті қалыптастырады.
Домбыра үйірмесі оқушылардың сахналық мәдениетін дамытуға ерекше мән береді. Түрлі мерекелік іс-шаралар, мектепішілік концерттер, шығармашылық кештер мен байқауларға қатысу арқылы оқушылар тәжірибе жинақтайды. Көрермен алдында өнер көрсету балалардың өзіне деген сенімділігін арттырып, бойындағы қорқынышты жеңуге көмектеседі.
Үйірме жұмыстары оқушылардың бос уақытын тиімді ұйымдастырып, олардың қабілеттерін жан-жақты дамытуға ықпал етеді. Домбырамен айналысу баланың зейінін, шыдамдылығын, еңбекқорлығын арттырады. Сонымен қатар ұлттық өнерге баулу арқылы жас ұрпақтың отансүйгіштік сезімі, ел тарихына деген құрметі қалыптасады.
Қорытындылай келе, домбыра үйірмесі – оқушылардың шығармашылық әлеуетін ашатын, ұлттық рухты бойына сіңіретін, мәдениетті әрі тәрбиелі тұлға қалыптастыруға бағытталған маңызды тәрбие мен білім беру алаңы болып табылады.
Умбетова Назира Смадиловна,
№25 ЖББМ қосымша білім беру педагогы.
Жетісай ауданы.
