Бастауыш сынып – баланың білім әлеміне алғаш қадам басатын, оның мектепке деген көзқарасы қалыптасатын маңызды кезең. Осы уақытта мұғалімнің әрбір сөзі, әрбір әрекеті оқушының тұлғалық дамуына тікелей әсер етеді. Сондықтан бастауыш сынып мұғалімінің міндеті – тек білім беру емес, сонымен қатар баланың бойындағы қабілетті ашып, өзіне деген сенімін қалыптастыру.
Әр баланың мінезі, қабылдау қабілеті, қызығушылығы мен білім деңгейі әртүрлі. Бір оқушы тапсырманы тез орындаса, екіншісіне көбірек уақыт қажет болуы мүмкін. Мұғалім осы ерекшеліктерді ескеріп, әр оқушыға жеке көзқарас таныта білуі қажет.
Бала қателескен кезде оны сынап, жігерін құм етудің орнына, қатесін түсіндіруге және қайтадан әрекет жасауға мүмкіндік берген дұрыс. «Сенің қолыңнан келеді», «Тағы бір рет ойланып көр», «Жақсы орындадың» деген қарапайым сөздердің өзі оқушыға үлкен мотивация береді.
Бастауыш сынып оқушылары ұзақ уақыт бірсарынды сабаққа назарын тұрақты ұстап тұра алмайды. Сондықтан сабақ барысында ойын элементтерін, көрнекіліктерді, жұптық және топтық жұмыстарды, шығармашылық тапсырмаларды тиімді пайдалану маңызды.
Мысалы, математика сабағында есептерді ойын арқылы орындату, дүниетану пәнінде тәжірибе жасау, қазақ тілі мен әдебиеттік оқу сабақтарында рөлдік көріністер ұйымдастыру оқушының қызығушылығын арттырады.
Қазіргі таңда цифрлық технологияларды да орынды пайдалану сабақтың мазмұнын байыта түседі. Алайда технология мақсат емес, білім берудің тиімді құралы болуы тиіс.
Бастауыш сыныптан бастап баланың өз ойын ашық жеткізе білуіне көңіл бөлген жөн. Сабақ кезінде оқушыға сұрақ қойып қана қоймай, оның жауабын мұқият тыңдау қажет.
Мұғалім оқушының пікірін құрметтеген кезде бала өзіне сенімді бола бастайды. Бұл қасиет оның кейінгі оқуында ғана емес, қоғамдық ортада өзін еркін ұстауына да оң ықпал етеді.
Баланың тәрбиесі мен білімінде мұғалім мен ата-ананың бірлескен жұмысының маңызы зор. Мұғалім ата-анамен тұрақты байланыс орнатып, баланың жетістігімен қатар, қиындықтары туралы да ашық әрі дұрыс сөйлесуі керек.
Ата-анамен қарым-қатынаста баланың кемшілігін ғана емес, оның жақсы қасиеттері мен жетістіктерін де атап өткен маңызды. Бұл ата-ананың да, баланың да мұғалімге деген сенімін арттырады.
Бастауыш сынып оқушысы үшін оның еңбегінің бағалануы өте маңызды. Бағалау тек баға қоюмен шектелмеуі керек. Мұғалім оқушының талпынысын, белсенділігін, жауапкершілігін және алға жылжуын да ескергені жөн.
Кеше тапсырманы орындай алмаған оқушының бүгін оны өз бетімен орындауы – үлкен жетістік. Мұндай кішкентай қадамдарды дер кезінде байқап, қолдау көрсету баланың білімге деген ынтасын арттырады.
Бастауыш сынып мұғалімі оқушыға тек сабақ барысында емес, өзінің іс-әрекеті арқылы да тәрбие береді. Мұғалімнің сөйлеу мәдениеті, адамдармен қарым-қатынасы, жауапкершілігі, сабырлылығы мен әділдігі балаға үлгі болады.
Сондықтан ұстаздың басты қаруы – біліммен қатар мейірім, сабыр және балаға деген шынайы құрмет.
Бастауыш сыныптағы сапалы білім мен дұрыс тәрбие – баланың болашақтағы жетістігінің негізі. Ал осы негізді қалыптастыратын басты тұлғалардың бірі – бастауыш сынып мұғалімі.
Әр баланың жүрегіне жол тауып, оның қабілетін байқап, білімге қызығушылығын оята білген ұстаздың еңбегі қашанда маңызды. Себебі бүгінгі бастауыш сынып оқушысы – ертеңгі ел азаматы.
Ұстаздың әрбір берген білімі, айтқан жылы сөзі мен көрсеткен қолдауы баланың болашағына салынған инвестиция.
Омарова Гүлмира Холакуловна,
№44 «Жаңа дала ЖББМ» КММ-нің бастауыш сыныш сынып мұғалімі.
Жетісай ауданы.
