Мақалада заманауи білім беру кеңістігіндегі мұғалімдердің кәсіби дамуы мен оқыту сапасын арттырудың тиімді құралдарының бірі – Lesson Study әдісінің маңыздылығы қарастырылады. Lesson Study тәсілін мектеп тәжірибесіне енгізу арқылы білім сапасын жақсарту, мұғалімдердің зерттеушілік мәдениетін қалыптастыру, оқушылардың оқу жетістіктерін арттыру мәселелері талданады. Сонымен қатар, «Н.Төреқұлов атындағы №13 жалпы білім беретін мектеп» КММ-де жүзеге асырылып жатқан тәжірибелер мен серіктес мектептер арасындағы ынтымақтастық жұмыстары сипатталады.
Түйінді сөздер: Lesson Study, білім сапасы, кәсіби даму, педагогикалық зерттеу, серіктес мектеп, заманауи білім беру, оқыту әдістемесі.
Бүгінгі таңда білім беру жүйесі қарқынды өзгерістер кезеңін бастан өткеруде. Ақпараттық технологиялардың дамуы, жасанды интеллекттің білім беру саласына енуі, оқушылардың қажеттіліктері мен қоғам талаптарының өзгеруі мұғалімдерден үздіксіз кәсіби дамуды талап етеді. Осындай жағдайда педагогтің тек білім беруші ғана емес, зерттеуші әрі жаңашыл тұлға болуы маңызды.
Қазақстан Республикасында білім сапасын арттыру бағытында көптеген реформалар жүзеге асырылуда. Солардың ішінде мұғалімдердің кәсіби қоғамдастығын дамытуға және сабақ сапасын жетілдіруге бағытталған тиімді әдістердің бірі – Lesson Study.
Lesson Study – мұғалімдердің бірлескен зерттеу жұмысы арқылы сабақтың тиімділігін арттыруға бағытталған инновациялық тәсіл. Бұл әдіс алғаш рет Жапонияда пайда болып, бүгінде әлемнің көптеген елдерінде білім сапасын арттырудың нәтижелі құралы ретінде мойындалған.
Lesson Study – кәсіби дамудың жаңа деңгейі
Заманауи мектептің басты мақсаты – сапалы білім беру арқылы бәсекеге қабілетті тұлға қалыптастыру. Бұл міндетті жүзеге асыру мұғалімнің кәсіби шеберлігіне тікелей байланысты.
Lesson Study мұғалімдерге өз тәжірибесін сырт көзбен бағалауға, әріптестерімен тәжірибе алмасуға және оқушының оқу үдерісін терең зерттеуге мүмкіндік береді. Әдістің басты ерекшелігі – сабақтағы мұғалім әрекетін емес, оқушының оқуын бақылау.
Зерттеу барысында мұғалімдер бірлесе отырып сабақ жоспарын әзірлейді, зерттеу сабағын өткізеді, бақылау жүргізеді және алынған нәтижелерді талдайды. Мұндай жүйелі жұмыс кәсіби рефлексия мәдениетін қалыптастырып, мұғалімдердің үздіксіз дамуына жағдай жасайды.
Lesson Study үдерісі мұғалімдер арасында сенімді қарым-қатынас орнатуға ықпал етеді. Әріптестер бір-бірін бағалау емес, қолдау және дамыту мақсатын көздейді. Бұл өз кезегінде мектептегі жағымды кәсіби ортаның қалыптасуына әсер етеді.
Lesson Study және білім сапасы
Білім сапасы – кез келген мектептің басты көрсеткіші. Оқушылардың оқу жетістіктерін арттыру үшін мұғалім сабақтағы әрбір әрекетті ғылыми негізде жоспарлауы қажет.
Lesson Study барысында мұғалімдер:
— оқушылардың білім алу ерекшеліктерін зерттейді;
— тиімді оқыту стратегияларын анықтайды;
— саралап оқыту тәсілдерін жетілдіреді;
— оқу мотивациясын арттыру жолдарын қарастырады;
— бағалау үдерісін жетілдіреді.
Зерттеу сабақтарының нәтижесінде оқушылардың пәнге деген қызығушылығы артып, өз ойын еркін жеткізу дағдылары дамиды. Сонымен қатар оқушылардың сыни ойлау, зерттеу және талдау қабілеттері қалыптасады.
Оқушы жетістігіне бағытталған мұндай жүйелі жұмыс білім сапасының тұрақты өсуіне мүмкіндік береді.
Мектеп тәжірибесіндегі Lesson Study
«Н.Төреқұлов атындағы №13 жалпы білім беретін мектеп» коммуналдық мемлекеттік мекемесінде соңғы жылдары оқыту сапасын арттыру мақсатында Lesson Study әдісі жүйелі түрде жүзеге асырылып келеді.
Мектеп мұғалімдері пәндік және әдістемелік бірлестіктер аясында зерттеу топтарын құрып, нақты проблемаларды шешуге бағытталған зерттеу сабақтарын өткізуде. Әсіресе функционалдық сауаттылықты дамыту, оқушылардың оқу мотивациясын арттыру және білімдегі олқылықтарды азайту мәселелері зерттеу нысаны ретінде қарастырылуда.
Зерттеу сабақтарында әртүрлі деңгейдегі оқушылар бақылауға алынып, олардың оқу әрекеттері жан-жақты талданады. Нәтижесінде сабақ құрылымы жетілдіріліп, оқыту әдістері жаңартылып отырады.
Мектеп тәжірибесі көрсеткендей, Lesson Study жұмыстары мұғалімдердің кәсіби белсенділігін арттырып қана қоймай, оқушылардың білім сапасына да оң әсерін тигізуде.
Серіктес мектептермен ынтымақтастық – тәжірибе алмасудың тиімді алаңы
Қазіргі білім беру кеңістігінде мектептердің өзара серіктестігі ерекше маңызға ие. Білім сапасын арттыру жеке мектептің ғана емес, кәсіби қауымдастықтың ортақ мақсатына айналуда.
Осы бағытта «Н.Төреқұлов атындағы №13 жалпы білім беретін мектеп» КММ бірнеше серіктес мектептермен тығыз байланыста жұмыс жүргізіп келеді. Серіктестік аясында бірлескен семинарлар, тәжірибе алмасу алаңдары, ашық сабақтар және Lesson Study зерттеу жұмыстары ұйымдастырылуда.
Мұндай ынтымақтастық мұғалімдердің кәсіби көкжиегін кеңейтіп, үздік педагогикалық тәжірибелердің таралуына мүмкіндік береді. Әр мектептің жетістіктері мен тәжірибелері ортақ талқыланып, нақты ұсыныстар беріледі.
Бірлескен зерттеу сабақтары барысында мұғалімдер түрлі әдіс-тәсілдердің тиімділігін салыстырып, олардың нәтижелерін тәжірибеде қолданады. Бұл білім беру сапасын жаңа деңгейге көтеруге ықпал етеді. Сонымен қатар, серіктес мектептер арасындағы кәсіби байланыс педагогтердің зерттеушілік құзыреттілігін арттырып, білім беру жүйесіндегі жаңашылдықтардың тиімді енгізілуіне жағдай жасайды.
Заманауи мектеп және зерттеуші мұғалім
XXI ғасыр мектебі үнемі ізденісте болатын зерттеуші мұғалімді қажет етеді. Қазіргі оқушыны дәстүрлі әдістермен ғана қызықтыру мүмкін емес. Сондықтан мұғалім әр сабағын талдап, жетілдіріп отыруы тиіс.
Lesson Study осы мақсатқа жетудің тиімді тетігі болып табылады. Себебі бұл әдіс мұғалімнің тәжірибесін ғылыми тұрғыдан зерделеуге мүмкіндік береді. Мұғалім өз тәжірибесін зерттеу арқылы кәсіби өсу жолына түседі.
Зерттеуші мұғалім оқушының қажеттілігін нақты анықтай алады, тиімді әдістерді таңдайды және білім беру нәтижелерін жүйелі түрде жақсартады. Мұндай педагогтердің саны артқан сайын мектептің де даму қарқыны жоғарылайды.
Білім сапасын арттыру – бүгінгі мектептің басты стратегиялық міндеттерінің бірі. Осы міндетті жүзеге асыруда Lesson Study әдісінің орны ерекше. Lesson Study мұғалімдердің кәсіби дамуына, зерттеушілік мәдениетінің қалыптасуына және оқушылардың оқу жетістіктерінің артуына ықпал етеді. Әдістің басты құндылығы – мұғалімдердің бірлескен әрекеті арқылы нақты нәтижеге қол жеткізуінде.
«НТөреқұлов атындағы №13 жалпы білім беретін мектеп» КММ тәжірибесі Lesson Study әдісінің тиімділігін дәлелдеп отыр. Сонымен қатар серіктес мектептермен жүргізіліп жатқан жүйелі жұмыстар педагогтердің кәсіби әлеуетін арттырып, білім сапасын жақсартуға мүмкіндік беруде.
Қорыта айтқанда, Lesson Study – заманауи мектептің дамуына серпін беретін, мұғалімнің кәсіби шеберлігін шыңдайтын және оқушы жетістігін қамтамасыз ететін маңызды педагогикалық құрал. Сондықтан бұл әдісті білім беру ұйымдарында кеңінен тарату бүгінгі күннің өзекті міндеттерінің бірі болып табылады.
Сейдикеримова Алия Касымхановна,
«Н.Төреқұлов атындағы №13 ЖББМ» КММ директорының инновация жөніндегі орынбасары.
Жетісай ауданы.
