Бастауыш сынып – баланың білім алуға деген қызығушылығы қалыптасатын маңызды кезең. Осы уақытта оқушыға тек дұрыс және мәнерлеп оқуды үйрету жеткіліксіз. Ең бастысы – оқыған мәтінін түсініп, негізгі ойын анықтап, өз пікірін білдіре білуге бағыттау. Бұл – оқу сауаттылығын қалыптастырудың негізгі мақсаты.
Тәжірибеде байқағаным, кейбір оқушылар мәтінді жақсы оқығанымен, оның мазмұны бойынша қойылған сұрақтарға жауап беруде қиналады. Сондықтан сабақ барысында «Мәтінде не айтылды?», «Автор бұл ойды не үшін айтты?», «Сен бұл жағдайға қалай қарайсың?», «Мәтіннен қандай қорытынды шығардың?» деген сұрақтарды жиі қолдану тиімді.
Оқу сауаттылығын қалыптастыруда мәтінді оқуға дейінгі, оқу барысындағы және оқудан кейінгі жұмыстардың маңызы зор. Мысалы, мәтіннің тақырыбына қарап оның мазмұнын болжау, таныс емес сөздердің мағынасын анықтау, кейіпкерлердің іс-әрекетіне баға беру, мәтіннің негізгі ойын бір сөйлеммен жеткізу сияқты тапсырмалар оқушының ойлау қабілетін дамытады.
Сонымен қатар оқушыны өз ойын еркін айтуға үйрету қажет. Сабақта жұптық және топтық жұмыстарды, сурет бойынша әңгіме құрастыруды, мәтінге байланысты шығармашылық тапсырмаларды тиімді пайдалануға болады. Мұндай жұмыстар баланың сабаққа қызығушылығын арттырып қана қоймай, оқығанын өмірмен байланыстыруына мүмкіндік береді.
Оқу сауаттылығы бір күнде қалыптаспайды. Ол – күнделікті жүйелі жұмыстың нәтижесі. Сондықтан бастауыш сынып мұғалімі әр оқушының оқу қарқыны мен түсіну деңгейін ескеріп, тапсырмаларды біртіндеп күрделендіріп отырғаны дұрыс.
Меніңше, сауатты оқушы – тек кітаптағы мәтінді оқып қана қоймай, одан қажетті ақпаратты таба алатын, өз ойын дәлелдей алатын және алған білімін күнделікті өмірде қолдана білетін оқушы. Сондықтан бастауыш сыныптан бастап баланы «оқу үшін оқу» емес, «түсіну үшін оқу» дағдысына бағыттау – әр ұстаздың маңызды міндеттерінің бірі.
№44 «Жаңа дала» ЖББМ Бастауыш сынып мұғалімі
Педагог-Зерттеуші Исматова Надира Джамалдиновна
ЖЕТІСАЙ АУДНАЫ
