Тіл – ұлттың рухани қазынасы, халықтың тарихи жадын, дүниетанымын, салт-дәстүрі мен мәдениетін ұрпақтан ұрпаққа жеткізетін баға жетпес құндылық. Ана тілін ардақтау – елдік сананы қалыптастырудың, ұлттық болмысты сақтаудың басты негіздерінің бірі. Сонымен қатар бірнеше тілді меңгеру – бүгінгі жас ұрпақтың білім көкжиегін кеңейтіп, жаһандық кеңістікте еркін әрекет етуіне жол ашатын үлкен мүмкіндік.
Осы мақсатта мектебімізде Тілдер мерекесіне орай «Тілдер кеңістігі: ұлттық құндылықтан жаһандық мүмкіндікке» тақырыбында онкүндік ұйымдастырылып, оның аясында мазмұнды әрі тағылымды іс-шаралар өткізілді. Онкүндіктің негізгі мақсаты – оқушылардың мемлекеттік тілге деген құрметін арттыру, ана тілінің қадір-қасиетін терең ұғындыру, ұлттық құндылықтарды дәріптеу және көптілді білім алуға қызығушылығын қалыптастыру.
Онкүндік барысында қазақ тілі мен әдебиеті, орыс тілі және ағылшын тілі пәндері өзара сабақтастықта қамтылып, оқушылардың тілдік және шығармашылық қабілеттерін дамытуға бағытталған түрлі жұмыстар ұйымдастырылды. Танымдық сайыстар, әдеби кештер, мәнерлеп оқу, эссе жазу, шығармашылық тапсырмалар, мақал-мәтелдер сайысы, тілдік викториналар мен зияткерлік ойындар оқушылардың белсенді қатысуымен өтті. Әрбір іс-шарада тілдің тек қарым-қатынас құралы ғана емес, адамды мәдениетпен, тарихпен және рухани құндылықтармен байланыстыратын ерекше күш екені кеңінен насихатталды.
Онкүндік аясындағы тағылымды шаралардың бірі – «Конституция – ел тұғыры» тақырыбындағы бейнероликтер әзірлеу жұмысы болды. 5–9-сынып оқушылары Конституцияның мемлекет өміріндегі маңызы, азаматтардың құқықтары мен міндеттері, ел бірлігі мен қоғамдық келісім туралы өз ойларын қысқа бейнероликтер арқылы жеткізді. Бұл жұмыс оқушылардың құқықтық сауаттылығын арттырумен қатар, өз ойын жүйелі әрі әдеби тілде жеткізу, ақпаратты сұрыптау және заманауи цифрлық мүмкіндіктерді тиімді пайдалану дағдыларын дамытуға ықпал етті.
Іс-шараларда қазақ тілінің мемлекеттік тіл ретіндегі мәртебесіне ерекше мән берілді. Оқушылар ана тілінің ұлттың рухани тұтастығын сақтаудағы орнын түсініп, туған тілге құрметтің Отанға, тарихқа және ұлттық мәдениетке деген құрметпен сабақтас екенін таныта білді. Қазақтың шешендік сөздері, мақал-мәтелдері, көркем әдебиеті мен халық даналығы арқылы ұлттық дүниетанымның тереңдігі насихатталды.
Сонымен бірге тіл үйренудің қазіргі қоғамдағы маңызы да кеңінен сөз болды. Бүгінгі жаһандану дәуірінде ана тілін жетік меңгерумен қатар, өзге тілдерді білу – білім мен ғылымға, жаңа технологияларға, халықаралық ақпарат кеңістігіне жол ашатын маңызды мүмкіндік. Сондықтан онкүндік барысында «Ана тілі – ұлттық құндылық, көптілділік – жаһандық мүмкіндік» деген идея негізгі бағыттардың біріне айналды. Оқушылар қазақ, орыс және ағылшын тілдеріндегі тапсырмаларды орындау арқылы тілдік білімдерін жетілдіріп қана қоймай, әр халықтың мәдениеті мен рухани мұрасына құрметпен қараудың маңызын түсінді.
Өткізілген жұмыстарда оқушылардың шығармашылық ізденісіне ерекше назар аударылды. Олар өлең оқып, эссе жазып, өз ойларын ортаға салып, топтық жұмыстарға қатысып, тіл туралы танымдарын кеңейтті. Осындай шығармашылық орта әр баланың қабілетін ашуға, көпшілік алдында еркін сөйлеуіне, пікірін дәлелді жеткізуіне және тіл мәдениетін қалыптастыруына мүмкіндік берді.
Тілдер мерекесіне арналған онкүндік – тек пәндік іс-шаралар жиынтығы емес, ұлттық рухты көтеріп, оқушыларды елжандылыққа, білімге, мәдениетке және өзара құрметке тәрбиелейтін тағылымды алаң болды. Ұстаздар мен оқушылардың бірлескен жұмысы нәтижесінде әрбір шара мазмұнды ұйымдастырылып, қатысушыларға жақсы әсер мен жаңа білім сыйлады.
Тіл – халықтарды жақындастыратын алтын көпір. Өз ана тілінің қадірін білген ұрпақ қана өзге тіл мен мәдениетті құрметтей алады. Сондықтан мемлекеттік тілді дәріптеу, ұлттық құндылықтарды сақтау және жас ұрпаққа заманауи тілдік білім беру – білім ордасының маңызды міндеттерінің бірі.
«Тілдер кеңістігі: ұлттық құндылықтан жаһандық мүмкіндікке» тақырыбындағы онкүндік осы мақсаттарды өзара үйлестіре отырып, оқушылардың бойында туған тілге сүйіспеншілік, елге құрмет, білімге құштарлық пен жаһандық ойлау мәдениетін қалыптастыруға бағытталған мазмұнды шара ретінде қорытындыланды.
Тілі мықты елдің – рухы биік, болашағы жарқын. Ана тілімізді ардақтап, ұлттық құндылықтарымызды ұлықтау – әр ұрпақтың абыройлы міндеті.
Джуркабаева Гаухар Бахитовна,
№10 «Қайнар» мектеп-гинмазия» коммуналдық мемлекеттік мекемесінің қазақ тілі мен әдебиеті пәнінің мұғалімі.
Жетісай ауданы.
